Ana sayfa › Rehberler › Ritim kalıpları: tempoya göre hangi vuruş, nasıl yazılır, nasıl çalışılır
Ritim kalıpları: tempoya göre hangi vuruş, nasıl yazılır, nasıl çalışılır
Sağ elin temel ritim kalıpları (A AY YAY ve türevleri), 4/4 ve 3/4'te kullanımı, yavaş–orta–hızlı tempoya göre seçim, sayfalarımızdaki BPM'i ritme çevirme.
Akorları biliyorsun, geçebiliyorsun, ama çaldığın şey şarkıya benzemiyor. Eksik olan sağ eldir: ritim kalıbı. Bu yazı en çok kullanılan beş kalıbı, nasıl okunacağını ve şarkının temposuna göre nasıl seçileceğini anlatır. Kalıplar A (aşağı) ve Y (yukarı) harfleriyle yazılır; vuruş yoksa nokta.
Ritim nasıl okunur
4/4'lük bir ölçüde dört vuruş var; her vuruşu ikiye bölersen sekiz "yarım vuruş" olur: 1 ve 2 ve 3 ve 4 ve. Sağ el hep sallanır: sayılarda aşağı, "ve"lerde yukarı. Kalıp, bu sekiz salınımdan hangilerinde tellere değdiğini söyler. El hiç durmaz; değmeyen vuruşta havada geçer. Ritmin sırrı budur: el metronom gibi çalışır, teller yalnız seçili anlarda tınlar.
Beş temel kalıp
| Ad | Kalıp (1 v 2 v 3 v 4 v) | Nerede |
|---|---|---|
| Düz dörtlük | A . A . A . A . | Her şeyin başlangıcı; balad, yavaş rock |
| Sekizlik | A Y A Y A Y A Y | Hızlı pop, punk, sürekli akan şarkılar |
| Klasik pop | A . A Y . Y A Y | En çok kullanılan kalıp; orta tempo pop ve akustik |
| Country / folk | A . A Y A . A Y | Folk, country, Anadolu pop |
| Reggae / ska | . Y . Y . Y . Y | Yalnız "ve"lerde, kısa ve kesik |
Klasik pop kalıbındaki boşluk (3. vuruşta aşağı vurulmaz) kalıbın kimliğidir; el yine aşağı iner ama tellere değmez. Bu boşluğu atlarsan kalıp sekizliğe dönüşür ve şarkı düzleşir.
3/4 ve 6/8
Vals ve bazı baladlar üç vuruşludur: 1 ve 2 ve 3 ve. Temel kalıp A . A Y A Y ya da daha yumuşak A . . Y A Y. 6/8'lik şarkılar (yavaş rock baladları, Türkçe pop'ta çok) ikişer üçlü sayılır: 1 2 3 4 5 6 → A . . A . Y. Sayfalarımızda ölçü yapısı davul kanalından hesaplanır; akor kutuları ölçü başında değişiyorsa kalıbı ölçüye oturtman kolaydır.
Tempoya göre seçim
Şarkı sayfasındaki BPM sana kalıbı söyler:
- 60–85 BPM (yavaş). Düz dörtlük ya da arpej. Klasik pop kalıbı da olur, ama vuruşları yumuşat; hızlı kalıp yavaş şarkıyı telaşlandırır.
- 85–120 BPM (orta). Klasik pop kalıbı: A . A Y . Y A Y. Pop, akustik rock, Türkçe pop şarkılarının çoğu buradadır.
- 120–160 BPM (hızlı). Sekizlik ya da yarı-zamanlı klasik pop (kalıbı iki ölçüye yay). Vuruşları kısa tut, bilekten çal, koldan değil.
- 160+ BPM. Kalıbı yarıya indir: her iki vuruşu tek say. Punk ve hızlı rock'ta genelde düz aşağı vuruşlar (A A A A) sekizlik olarak.
Dinamik: vurgu ve susturma
Aynı kalıp iki şekilde çalınır: her vuruş eşit ya da 2 ve 4 vurgulu. Pop ve rock'ta trampet 2 ve 4'tedir; o vuruşlarda biraz sert vur, şarkı "yürür". İkinci araç avuç susturma: sağ elin kenarı köprünün yanına hafifçe dayanır, teller kısa tınlar. Kıta bölümünde susturarak, nakaratta açarak çalmak, aynı akorlarla iki bölümü ayırmanın en kolay yoludur. Sayfalarımızdaki enstrüman kanallarında ritim gitarı yalnız çalıp orijinal kayıtta hangi bölümde nasıl vurulduğunu dinleyebilirsin.
Nasıl çalışılır
- Tek akorda (Em), sağ el yalnız, metronom 70 BPM. Kalıbı sesli say: "bir, iki ve, ve dört ve".
- Kalıp otomatik olunca iki akor ekle; akor değişimi ölçü başına, kalıp bozulmadan.
- Şarkının nakaratını karaoke modunda döngüye al, kayıtla birlikte çal. Vokal kanalını kapat, davul kanalını aç: davul senin metronomundur.
- Şarkının temposuna ulaşınca kalıbı bir bölümde susturarak, diğerinde açık dene.
Hangi kalıp hangi şarkıya
Katalogdaki şarkıların çoğu (orta tempo pop) klasik pop kalıbıyla çalınır; sayfadaki "en sık geçişler" satırında akorlar ölçü ortasında değişiyorsa kalıbın ikinci yarısını yeni akorla çal. Emin değilsen sayfada şarkıyı aç, davul kanalını yalnız bırak ve elini sallayarak dinle: davulun kick vuruşları aşağı, hi-hat'ler yukarı vuruşlarına denk gelir. Ukulelede aynı kalıplar geçerlidir, bkz. ukulele rehberi; geçişleri kalıba yetiştiremiyorsan geçiş egzersizleri.